Dewch i ddysgu am chwedlau Cymru… cerddoriaeth

Mae Cymru’n enwog fel gwlad y beirdd a’r gân, ac yma yng Ngogledd Cymru rydym yn cael ein bendithio gan gorau o safon fyd-eang, grwpiau cerddorol gwych, nifer o theatrau rhagorol, lleoliadau byw ysbrydoledig, ac artistiaid anhygoel.

Gan barhau â’n cyfres ‘Chwedlau Cymru’, aethom ati i edrych yn fwy manwl ar rai o gerddorion enwog Gogledd Cymru…

Aled Jones

Ni fyddaf fyth yn cael y straen o feddwl: “Bobol bach, mae’n rhaid i mi fynd yn ôl i’r gwaith am 9 yfory.” Gallaf gofio’r arswyd hwnnw yn blentyn, pan fyddwn yn cael bàth gyda’r Top 40 ar y radio, ac yna’n paratoi fy nghas pensiliau ar gyfer yr ysgol fore Llun.

Gan na fyddaf fyth yn arafu, rwyf fel cannwyll yn diffodd y funud y bydd fy mhen yn cyffwrdd â’r gobennydd. Ond rwy’n mwynhau bod â diwrnod llawn. Wedi’r cyfan, rwyf wedi bod yn gwneud hyn ers pan oeddwn yn 11 oed.

Aled Jones

Heddiw, mae Aled Jones yn adnabyddus ledled y wlad, ond a wyddech chi ei fod wedi cael ei ‘ddarganfod’ yn wreiddiol gan aelod o’r gynulleidfa yng Nghadeirlan Bangor?

Mae Aled Jones yn fwyaf adnabyddus am yr ail fersiwn o ‘Walking in the Air’ o’r ffilm animeiddiedig The Snowman – cyrhaeddodd fersiwn Jones rif 5 yn siartiau’r Deyrnas Unedig.

Erbyn i Jones gyrraedd yr oedran hynod o aeddfed hwnnw, 16 oed, roedd wedi gwerthu miliynau o albymau ac wedi perfformio o flaen pobl fel y Frenhines a’r Pab!

Hyd heddiw, mae’n artist recordio arobryn, ac yn adnabyddus fel cyflwynydd teledu ar raglenni sy’n cynnwys Songs of Praise a Go Back Giving Back. Mae hefyd yn cynnal slotiau rheolaidd ar Classic FM a Radio 3.

Mike Peters

Daeth Mike Peters MBE i enwogrwydd pan oedd yn brif leisydd The Alarm, band roc a ffurfiwyd yn y Rhyl ar ddechrau’r 1980au. Roedd yr Alarm yn cefnogi U2, a hyd yn oed Bob Dylan, yn ystod eu gyrfaoedd.

Aeth Peters ymlaen i ddilyn gyrfa lwyddiannus fel unawdydd, ac mae wedi perfformio mewn bandiau sydd wedi cynnwys Coloursound, Dead Men Walking, Big Country a The Mescaleros.

Cafodd Peters ddiagnosis o ganser y lymffau yn 1996, a gwellodd, ac yna cafodd ddiagnosis o lewcemia cronig yn 2005, a gwellodd eto.

Yn 2007, roedd Peters yn rhan o grŵp a dreciodd am 14 diwrnod i Base Camp Mynydd Everest i berfformio’r cyngerdd uchaf erioed ar dir er mwyn meithrin ymwybyddiaeth o’r frwydr yn erbyn canser. Enwyd Peters yn rhestr Anrhydeddau’r Flwyddyn Newydd 2019 am ei wasanaethau dros ofal canser.

Ewch i weld Mike drosoch eich hun yn ei ddigwyddiad codi arian mawr nesaf, Zip World Rocks ar 15 Mehefin 2019 yn Chwarel y Penrhyn, Bethesda. Bydd yn cael ei gynnal er budd y Love Hope Strength Foundation, a bydd yn cynnwys artistiaid cerdd lleol, a bwyd a diod, a’r cyfan yn enw achos rhagorol. 

Duffy

Pan fyddai fy nheulu yn dod at ei gilydd, byddwn bob amser yn codi ar fy nhraed ac yn diddanu pawb, ond roedd y cyfan yn dipyn o jôc. Fy atgof cyntaf go iawn o ganu o flaen pobl yw pan oeddwn tua 11 neu 12 oed.

Duffy 

A hithau’n fwyaf enwog am ei chân gofiadwy a bachog, ‘Mercy’, cafodd Duffy ei geni yn Aimee Duffy ym Mangor, a’i magu yn Nefyn, Pen Llŷn. Cafodd y gantores-gyfansoddwraig lwyddiant ysgubol gyda’i halbwm cyntaf, Rockferry, gan gyrraedd brig y siartiau a gwerthu miliynau o gopïau ledled y byd.

Yn 2008, enillodd Duffy wobr Cân y Flwyddyn MOJO am ‘Mercy’, ac fe’i henwebwyd hefyd ar gyfer Breakthrough Act ac Albwm y Flwyddyn. Y flwyddyn ganlynol, enillodd y wobr Grammy am yr Albwm Lleisiol Pop Gorau a llu o wobrau BRIT. Ar ôl cael saib o’r byd cerddoriaeth, ymddangosodd Duffy yn y ffilm Legend gyda Tom Hardy, a recordiodd gerddoriaeth ar gyfer trac y ffilm.

Yn ôl y sôn, mae’n gweithio ar albwm newydd … felly cadwch eich llygaid ar agor amdano! 

Bryn Terfel

Cymraeg yw fy mamiaith, ac mae fy mhlant yn siarad yr iaith. Os byddwch yn dod i fyw yn y gymuned hon, byddwch yn sylweddoli’n gyflym iawn ei bod yn fuddiol dysgu’r iaith gan y bydd angen i chi fod yn rhan o’r bywyd lleol os byddwch yn mynd i’r dafarn leol neu i gaffi lleol. 

Bryn Terfel 

Ganed Syr Bryn Terfel Jones CBE yn Sir Gaernarfon, a darganfu ei dalent gerddorol a’i lais bas-bariton dwfn wrth ganu caneuon gwerin traddodiadol Cymraeg.

Symudodd Terfel i Lundain yn yr 1980au, ac mae wedi mynd yn ei flaen i ennill llwyddiant rhyngwladol fel canwr clasurol, a hynny fel unawdydd a pherfformiwr operatig.

Mae wedi ennill nifer o anrhydeddau’r diwydiant ac mae’n enillydd gwobrau Gramophone Awards, Classical BRIT a Grammy.

Mae Terfel wedi canu ar hyd a lled y byd, a pherfformiodd yr anthem ar gyfer Cwpan Rygbi’r Byd 1999. Rhyddhaodd Terfel Dreams & Songs yn 2018, casgliad o’i hoff ganeuon.

Mae’r canwr yn huawdl ei gefnogaeth i’r iaith Gymraeg a’i ardal enedigol yng Ngogledd Cymru.

Mae ganddo flwyddyn brysur iawn o’i flaen yn 2019, wrth iddo berfformio ledled y byd. Gallwch ei weld yn Llundain ym mis Mehefin, pan fydd yn chwarae rhan Scarpia yn Tosca yn y Tŷ Opera Brenhinol.

Catfish and the Bottlemen

Pan enillodd Catfish and the Bottlemen y wobr The Brit Award for British Breakthrough Act, edrychai’r canwr Van McCann fel dyn na allai wir gredu ei lwc – ond hwn oedd y canlyniad iawn.

Evening Standard, 2016 

Wedi’i ffurfio yn nhref glan môr Llandudno, mae Catfish and the Bottlemen wedi saethu i enwogrwydd byd-eang yn y blynyddoedd diwethaf. Yn 2016, bu i’r band indi, a enwyd ar ôl un o atgofion y canwr blaen, Van McCann, o’i deithiau yn Awstralia, ennill statws platinwm ar gyfer ei albwm cyntafThe Balcony.

Ar ôl ennill y wobr BBC Introducing a gwobr BRIT, rhyddhaodd y band ail albwm, The Ride, a gafodd gymeradwyaeth allweddol a masnachol. Mae ymddangosiadau mewn gwyliau, gan gynnwys Reading & Leeds, T in the Park, Ibiza Rocks a hyd yn oed y New York Governor’s Ball, wedi cadarnhau eu bod yn un o’r perfformiadau cerddorol mwyaf cyffrous yn y Deyrnas Unedig.

Rhyddheir yr albwm newydd sbon, The Balance, ar 26 Ebrill 2019, a bydd y band yn chwarae yn Arena Motorpoint Caerdydd ar eu taith albwm yn y Deyrnas Unedig! Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth yma

Dewch draw i’n blog eto’n fuan ar gyfer y bennod nesaf yn ein cyfres Chwedlau Cymru.

Images courtesy: Aled Jones by Simon Harries, 2009. Mike Peters statue, courtesy of Blazing MInds via Flickr, 2013. Duffy courtesy of José Goulão from Lisbon, Portugal via Creative Commons License. Bryn Terfel by Frankie Fouganthin via Creative Commons License. Catfish and the Bottlemen by Hazza77 via Creative Commons License.